Czy osoba może być neuroróżnorodna

Krótka odpowiedź brzmi nie. Pojedyncza osoba nie może być neuroróżnorodna, choć takie sformułowanie słyszy się coraz częściej. To drobna pomyłka językowa, ale warto ją prostować, bo miesza dwa różne poziomy.

Dlaczego to nieścisłe

Neuroróżnorodność to cecha zbiorowości. Opisuje fakt, że w populacji mózgi pracują na różne sposoby, tak jak różnimy się temperamentem czy sposobem uczenia się. To słowo mówi o różnorodności całej grupy, a nie o jednej głowie.

Pomaga tu prosta analogia. Las bywa różnorodny biologicznie, bo rosną w nim różne gatunki. Pojedyncze drzewo nie jest bioróżnorodne, bo różnorodność to właściwość całego lasu, a nie jednego pnia. Z neuroróżnorodnością jest tak samo. Ma ją populacja, nie osoba.

Jak powiedzieć to poprawnie

O konkretnej osobie mówimy, że jest neuroatypowa albo neurotypowa. Osoba neuroatypowa to taka, której mózg działa inaczej niż u większości, na przykład w ADHD czy spektrum autyzmu. Osoba neurotypowa to taka, u której przebiega to w sposób typowy dla większości. Oba określenia są skrótem myślowym, a nie sztywną kategorią diagnostyczną.

Zamiast „jestem osobą neuroróżnorodną" lepiej powiedzieć „jestem osobą neuroatypową" albo wprost nazwać profil, na przykład „mam ADHD" lub „jestem w spektrum autyzmu". Grupa, do której należysz, bywa neuroróżnorodna. Ty jesteś jej neuroatypową częścią.

Czy to tylko czepianie się słów

Nie chodzi o wytykanie błędów. Precyzja w tych pojęciach pomaga się porozumieć i nie zaciera znaczeń. Kiedy nazwiemy rzeczy właściwie, łatwiej rozmawiać o realnym wsparciu, a nie o etykietach. Jeśli rozpoznajesz u siebie neuroatypowy profil, dobrym krokiem bywa rzetelna diagnoza, od której zaczyna się zrozumienie własnego sposobu działania.