Skąd się bierze ADHD

ADHD ma podłoże biologiczne. Wynika z różnic w rozwoju i pracy mózgu, które w dużej mierze są dziedziczone. Nie powoduje go złe wychowanie, nadmiar cukru ani czas spędzony przed ekranem, choć takie wyjaśnienia wciąż krążą w obiegowej opinii.

Zrozumienie przyczyn zdejmuje z osoby z ADHD ciężar poczucia winy. Trudności z uwagą i impulsywnością nie biorą się z lenistwa, tylko z odmiennego sposobu działania układu nerwowego.

Geny i dziedziczność

ADHD należy do najsilniej dziedziczonych cech w psychiatrii. Badania nad bliźniętami szacują dziedziczność na około 70 do 80 procent, co plasuje ADHD blisko cech takich jak wzrost. W praktyce oznacza to, że jeśli ADHD występuje u jednej osoby w rodzinie, szansa na obecność u bliskich krewnych jest wyraźnie podwyższona.

Wiele osób dorosłych rozpoznaje własne trudności dopiero wtedy, gdy diagnozę otrzymuje ich dziecko. Dziedziczny charakter ADHD sprawia, że diagnozy często pojawiają się w tej samej rodzinie.

Różnice w pracy mózgu

U osób z ADHD inaczej działają sieci odpowiedzialne za funkcje wykonawcze, czyli za planowanie, hamowanie reakcji, pamięć roboczą i utrzymywanie uwagi. Znaczenie ma tu układ dopaminowy, który uczestniczy w motywacji i nagradzaniu. Różnice w jego działaniu tłumaczą, dlaczego zadania mało angażujące są trudne do rozpoczęcia, a te wciągające potrafią pochłonąć bez reszty.

To różnice w sposobie funkcjonowania, a nie uszkodzenie. Mózg z ADHD reguluje uwagę według innego klucza niż mózg neurotypowy.

Czynniki, które zwiększają ryzyko

Obok genów rolę odgrywają czynniki działające we wczesnym rozwoju. Należą do nich powikłania w ciąży i okołoporodowe, przedwczesny poród, niska masa urodzeniowa oraz ekspozycja płodu na nikotynę lub alkohol. Te czynniki podnoszą prawdopodobieństwo ADHD, ale nie przesądzają o jego wystąpieniu.

Czego ADHD nie powoduje

Kilka popularnych wyjaśnień nie znajduje potwierdzenia w badaniach.

• Wychowanie i styl rodzicielstwa nie wywołują ADHD, choć wpływają na to, jak dziecko sobie z nim radzi.
• Cukier nie jest przyczyną ADHD.
• Czas przed ekranem nie tworzy ADHD, choć może nasilać trudności z uwagą u osoby, która już je ma.

Znajomość realnych przyczyn pomaga podejść do diagnozy bez wstydu. Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoje trudności mają związek z ADHD, zacznij od testu na ADHD, a następnie rozważ pełną diagnozę ADHD u dorosłych.