Wysokofunkcjonujący autyzm, co znaczy to określenie

Określenie wysokofunkcjonujący autyzm wciąż krąży w rozmowach i w internecie, ale w aktualnej diagnostyce coraz częściej się z niego rezygnuje. Warto wiedzieć, skąd się wzięło i dlaczego bywa mylące.

Skąd wzięło się to określenie

Zwrotu wysokofunkcjonujący autyzm używano potocznie wobec osób w spektrum, które mówią, mają przeciętną lub wysoką inteligencję i na pierwszy rzut oka dobrze radzą sobie w codzienności. Bywał używany zamiennie z dawną nazwą zespół Aspergera. Nie jest to jednak formalna jednostka z klasyfikacji, tylko potoczna etykieta.

Dlaczego bywa mylące

Słowo wysokofunkcjonujący sugeruje, że ktoś ma niewielkie trudności, a to często nieprawda. Wiele osób tak określanych zmaga się z ogromnym maskowaniem, przeciążeniem sensorycznym i autystycznym wypaleniem, tyle że ukrywa to przed otoczeniem. Etykieta wysokofunkcjonujący potrafi więc odebrać dostęp do zrozumienia i wsparcia, bo z zewnątrz wygląda na to, że pomoc nie jest potrzebna.

Czym zastąpiła to aktualna klasyfikacja

Klasyfikacja DSM-5 połączyła dawne jednostki, w tym zespół Aspergera, w jedno spektrum autyzmu. Tak samo robi obowiązująca w Polsce ICD-11, która również opisuje jedno spektrum autyzmu. Zamiast dzielić na wysoko i nisko funkcjonujących, opisuje się dziś poziom potrzebnego wsparcia oraz konkretny profil trudności i mocnych stron. To dokładniejsze, bo funkcjonowanie tej samej osoby bywa różne w różnych obszarach i w różnym czasie.

Co z tego wynika

Zamiast pytać, czy ktoś jest wysoko funkcjonujący, warto pytać, czego konkretnie potrzebuje i gdzie ma trudności. Jeśli rozpoznajesz w tym siebie, dobrym krokiem jest spokojne przyjrzenie się swojemu funkcjonowaniu i, jeśli chcesz, diagnoza autyzmu u dorosłych.