Kto diagnozuje ADHD, psycholog czy psychiatra

To częste i sensowne pytanie, bo w gąszczu ofert łatwo się pogubić. Odpowiedź brzmi, że i psycholog, i psychiatra mogą uczestniczyć w diagnozie ADHD u dorosłych, ale robią to na dwa różne sposoby. Żeby to zrozumieć, warto rozróżnić dwa rodzaje diagnozy, które w praktyce często się uzupełniają.

Diagnoza psychologiczna i diagnoza nozologiczna

Diagnoza psychologiczna to pogłębiony opis funkcjonowania. Odpowiada nie tylko na pytanie, czy to ADHD, ale też jak się ono przejawia u konkretnej osoby, z czego wynikają trudności, jakie są mocne strony i co warto różnicować z innymi przyczynami. Powstaje w toku procesu diagnostycznego, na który składają się wywiad kliniczny, historia z dzieciństwa i narzędzia diagnostyczne. Kończy się opinią diagnostyczną z opisem i zaleceniami. Taką diagnozę przeprowadza psycholog albo psycholog diagnosta.

Diagnoza nozologiczna to przypisanie objawów do konkretnej jednostki z klasyfikacji medycznej, czyli ICD-11 albo DSM-5, i nadanie jej formalnego rozpoznania z kodem. To rozpoznanie w rozumieniu medycznym, które trafia do dokumentacji medycznej. Może je postawić każdy lekarz, w przypadku ADHD najczęściej robi to psychiatra, bo zajmuje się też wsparciem farmakoterapeutycznym.

Najprościej ująć to tak. Diagnoza psychologiczna mówi, jak i dlaczego coś działa u tej osoby. Diagnoza nozologiczna nadaje temu formalną etykietę w systemie ochrony zdrowia.

Co robi psycholog

Psycholog przeprowadza pogłębioną diagnozę psychologiczną. Zbiera dokładny wywiad, sięga do dzieciństwa, stosuje narzędzia, różnicuje ADHD z innymi trudnościami i opisuje, jak funkcjonujesz. Efektem jest opinia diagnostyczna, która jest pełnoprawną, merytoryczną podstawą do dalszej pracy, wsparcia i psychoedukacji. To zwykle najbardziej pogłębiona część całej diagnozy, bo opiera się na czasie i dokładnym wywiadzie.

Psycholog nie jest lekarzem, więc nie wpisuje formalnego rozpoznania medycznego do dokumentacji i nie przepisuje leków.

Co robi psychiatra

Psychiatra jest lekarzem, więc może postawić diagnozę nozologiczną, czyli formalne rozpoznanie z kodem, a także zaproponować i prowadzić wsparcie farmakoterapeutyczne. Jeśli rozważasz leki, na którymś etapie i tak potrzebna będzie wizyta u psychiatry, bo tylko lekarz może je przepisać.

W typowej ścieżce wygląda to tak, że jeśli potrzebujesz wsparcia farmakoterapeutycznego, z gotową opinią psychologiczną udajesz się do psychiatry, a on na jej podstawie może włączyć leczenie.

Są też psychiatrzy, którzy prowadzą diagnostykę samodzielnie. To dopuszczalna droga, ale ich opinia zwykle nie ma charakteru diagnozy psychologicznej. Skupia się głównie na objawach i sprawdzeniu, czy spełnione są kryteria diagnostyczne, a nie na pogłębionym opisie tego, jak funkcjonujesz na co dzień.

Dlaczego te dwie diagnozy często się uzupełniają

Dobra diagnoza psychologiczna daje głębokie zrozumienie tego, jak działasz, a rozpoznanie nozologiczne otwiera drzwi do wsparcia farmakoterapeutycznego i formalnych rozwiązań w systemie. W praktyce pomocne bywa więc połączenie obu perspektyw. Pogłębiony proces u psychologa, a jeśli w grę wchodzą leki, także konsultacja psychiatryczna. Nie ma jednej właściwej kolejności, liczy się rzetelność każdej z części.

Liczy się proces, a nie sam tytuł

Zarówno psycholog, jak i psychiatra mogą przeprowadzić swoją część dobrze albo pobieżnie. Dlatego zamiast pytać wyłącznie o tytuł, warto zapytać o sposób pracy. Czy proces obejmuje wywiad i historię z dzieciństwa, czy uwzględnia różnicowanie i informacje od bliskich, oraz ile spotkań przewiduje. Podpowiadam to w artykule o tym, ile trwa i ile kosztuje diagnoza.

Jeśli dopiero zaczynasz, dobrym krokiem jest bezpłatny test na ADHD, a pogłębioną diagnozę psychologiczną prowadzę w ramach diagnozy ADHD u dorosłych.