Co to jest spektrum autyzmu

Spektrum autyzmu, w skrócie ASD, to neurorozwojowa różnica w sposobie, w jaki człowiek komunikuje się, buduje relacje i odbiera bodźce z otoczenia. Słowo „spektrum" jest tu kluczowe. Autyzm nie ma jednego obrazu. Obejmuje ogromną różnorodność osób, od takich, które potrzebują stałego wsparcia w codziennym życiu, po takie, które funkcjonują samodzielnie i długo pozostają bez diagnozy.

Autyzm nie jest chorobą, którą się leczy, ani skutkiem wychowania. To odmienny sposób pracy mózgu, obecny od wczesnego rozwoju i utrzymujący się przez całe życie.

Dwa główne obszary

Kryteria diagnostyczne opisują autyzm w dwóch obszarach, które muszą występować razem.

• Pierwszy obszar to komunikacja i relacje społeczne. Inaczej odczytuje się sygnały niewerbalne, kontakt wzrokowy, ton głosu i niepisane reguły, przez co rozmowa i budowanie bliskości wymagają świadomego wysiłku.
• Drugi obszar to powtarzalne wzorce i zainteresowania. Pojawia się potrzeba przewidywalności i rutyny, silne pochłaniające zainteresowania oraz różnice w odbiorze bodźców, na przykład nadwrażliwość na dźwięki, światło czy dotyk.

Różnice sensoryczne bywają jedną z najbardziej męczących stron autyzmu. Nadmiar bodźców prowadzi do przeciążenia sensorycznego, które wyczerpuje i utrudnia funkcjonowanie.

Dlaczego mówimy o poziomach wsparcia

Ponieważ nasilenie cech jest różne, klasyfikacja DSM-5 opisuje autyzm przez poziomy wymaganego wsparcia, od pierwszego do trzeciego. Poziom pierwszy oznacza potrzebę wsparcia w niektórych sytuacjach, poziom trzeci potrzebę wsparcia bardzo znacznego. Ten sam człowiek może potrzebować różnej pomocy w różnych obszarach życia.

Podejście przez poziomy wsparcia zastąpiło dawny podział na osobne jednostki, w tym zespół Aspergera, który dziś mieści się w spektrum.

Autyzm w dorosłości

Wiele osób dowiaduje się o swoim autyzmie dopiero jako dorośli, często po latach poczucia inności. Jak wygląda spektrum u dorosłych i dlaczego diagnoza bywa późna, opisuję w artykule spektrum autyzmu u dorosłych. Potwierdzenie lub wykluczenie rozpoznania daje diagnoza autyzmu u dorosłych.