ADHD a borderline (osobowość chwiejna emocjonalnie)

ADHD i zaburzenie osobowości typu borderline bywają ze sobą mylone, a czasem współwystępują. Oba potrafią dawać impulsywność i burzliwe emocje, dlatego rozróżnienie wymaga uważnej diagnozy. Warto rozumieć, co je łączy, a co dzieli.

Co je upodabnia

W obu obrazach pojawia się impulsywność, silne i szybkie reakcje emocjonalne oraz trudność z ich wyhamowaniem. W ADHD to część dysregulacji emocji, w borderline burzliwość emocji jest jednym z rdzeni zaburzenia. Na pierwszy rzut oka bywa więc podobnie, stąd pomyłki w obie strony.

Czym się różnią

Kluczowa różnica dotyczy tego, skąd biorą się emocje i jak długo trwają. W ADHD reakcje są zwykle szybkie i krótkie, wyzwalane przez konkretną sytuację, na przykład frustrację czy wrażliwość na odrzucenie, a po chwili opadają. W borderline na pierwszy plan wysuwają się niestabilny obraz siebie, lęk przed porzuceniem i burzliwe, zmienne relacje, a wahania nastroju są silniej związane z relacjami i obrazem siebie niż z pojedynczą sytuacją. ADHD jest też zaburzeniem neurorozwojowym obecnym od dzieciństwa, a osobowość kształtuje się później.

Wspólne i różne w skrócie

Najłatwiej zobaczyć to w zestawieniu. Tam, gdzie kolumny się pokrywają, mowa o cechach wspólnych, a tam, gdzie się rozchodzą, o tym, co jedno od drugiego odróżnia.

| Cecha | ADHD | Borderline | | - | - | - | | Impulsywność | Obecna | Obecna | | Silne, szybkie emocje | Obecne | Obecne | | Źródło emocji | Konkretna sytuacja, np. frustracja czy odrzucenie | Relacje, obraz siebie, lęk przed porzuceniem | | Czas trwania reakcji | Szybkie i krótkie, szybko opadają | Dłuższe, silniej związane z relacjami | | Obraz siebie | Zwykle stabilny | Niestabilny, zmienny | | Relacje | Trudności bywają wtórne do objawów | Burzliwe i zmienne, jako rdzeń zaburzenia | | Początek | Neurorozwojowe, obecne od dzieciństwa | Osobowość kształtuje się później |

Kiedy występują razem

Zdarza się, że obie diagnozy są trafne jednocześnie. Wtedy tym bardziej liczy się rzetelne rozpoznanie, bo wsparcie dobiera się inaczej dla każdego z tych obszarów. Pomyłka w jedną stronę może sprawić, że ktoś nie dostanie pomocy, która realnie by mu pomogła.

Dlaczego różnicowanie jest tak ważne

Od trafnego rozpoznania zależy kierunek wsparcia. Dlatego diagnoza nie może opierać się na jednym objawie, takim jak sama impulsywność, tylko na całościowym obrazie i historii życia, co opisuję przy diagnozie ADHD u dorosłych. Jeśli rozpoznajesz u siebie te trudności, dobrym krokiem jest bezpłatny test na ADHD, a rozstrzyga rzetelna diagnoza.