Jak wygląda diagnoza autyzmu u dorosłych krok po kroku

Diagnoza autyzmu u dorosłych to proces, a nie jeden test wypełniany w kilka minut. Warto od razu powiedzieć, że nie istnieje jeden złoty standard takiego procesu. Każdy specjalista, zgodnie z własnym sumieniem i etyką, decyduje, jak diagnoza będzie u niego przebiegać. Dlatego pokazuję tu dwie rzeczy, czyli to, z czym realnie możesz się spotkać, i to, jak według mnie taki proces powinien wyglądać, żeby rzetelnie zebrać obraz Twojego funkcjonowania od dzieciństwa do dziś.

Z czym niestety można się spotkać

Zdarza się, że diagnozę autyzmu stawia się na jednym, krótkim spotkaniu, opierając się na przykład wyłącznie na jednym narzędziu. To ryzykowne, bo pojedyncze badanie nie obejmuje historii rozwoju ani całego obrazu funkcjonowania, a wtedy łatwo o wynik fałszywie negatywny, zwłaszcza gdy ktoś latami maskował trudności. Piszę o tym szerzej przy okazji pytania, czy ADOS-2 wystarczy. Poniżej pokazuję, jak według mnie taki proces powinien wyglądać.

Krok pierwszy - rozmowa wstępna

Zaczynamy od tego, co Cię do mnie sprowadza. Opowiadasz o swoich doświadczeniach w relacjach, o wrażliwości na bodźce i o tym, od kiedy czujesz, że funkcjonujesz inaczej. Już na tym etapie warto powiedzieć o wcześniejszych diagnozach, bo cechy spektrum często przeplatają się z innymi trudnościami.

Krok drugi - wywiad o dzieciństwie

To serce diagnozy, bo spektrum jest obecne od początku życia. Pytam, jak wyglądało Twoje dzieciństwo, relacje z rówieśnikami, wrażliwość na bodźce, zainteresowania i to, co już wtedy bywało trudne, nawet jeśli latami było ukryte przez maskowanie. Pomocne bywają wspomnienia z tamtych lat albo rozmowa z kimś, kto pamięta Cię z dzieciństwa.

Krok trzeci - wywiad o dorosłości

Następnie przyglądamy się temu, jak wygląda Twoje funkcjonowanie dziś. Rozmawiamy o objawach autyzmu w dwóch głównych obszarach, czyli w komunikacji i relacjach oraz w powtarzalnych wzorcach i wrażliwości sensorycznej, a także o tym, ile kosztuje Cię codzienne radzenie sobie. Zestawienie obrazu z dzieciństwa i z dorosłości mówi więcej niż każdy z nich z osobna.

Krok czwarty - różnicowanie i AuDHD

Sprawdzam też, czy trudności nie tłumaczy coś innego, i czy obok cech spektrum nie ma również ADHD. Gdy oba obszary są obecne, mówimy o AuDHD, a wtedy warto patrzeć na nie jednocześnie, co umożliwia diagnoza łączona. U kobiet obraz bywa dodatkowo zamaskowany, o czym piszę w artykule o objawach autyzmu u kobiet.

Krok piąty - wynik i opinia

Kiedy zbiorę całość, przygotowuję wynik i pisemną opinię. Dostajesz jasną informację, czy kryteria spektrum są spełnione, oraz konkretne zalecenia, co dalej. Diagnoza w dorosłości rzadko coś naprawia, bo nie ma czego naprawiać. Porządkuje obraz i pozwala przestać obwiniać się za trudności, które mają konkretne źródło.

Krok szósty - podsumowanie diagnozy

Większość specjalistów poprzestaje na przesłanej opinii. Dla mnie najważniejsze jest jednak poczucie bezpieczeństwa Pacjenta. Opinia to dokument złożony, rozbudowany i pełen trudnych pojęć, więc nie wyobrażam sobie zostawić Cię z nią bez żadnego wyjaśnienia. Dlatego spotykamy się na krótkim podsumowaniu, na którym podkreślam najważniejsze wnioski, rozjaśniam wątpliwości i tłumaczę zalecenia.

Jeśli rozpoznajesz w tym siebie, warto sprawdzić to spokojnie, a cały proces prowadzę w ramach diagnozy autyzmu u dorosłych.