Typy ADHD u dorosłych

ADHD nie wygląda tak samo u każdego. Klasyfikacja DSM-5 wyróżnia trzy postaci, nazywane prezentacjami. Różnią się tym, które objawy przeważają. Mogą to być trudności z uwagą, objawy nadruchliwości i impulsywności, albo jedne i drugie naraz. Więcej o samych kryteriach piszę w artykule o kryteriach ADHD w DSM-5 i ICD-11.

Prezentacja z przewagą nieuwagi

Na pierwszy plan wysuwają się zaburzenia uwagi: trudność z utrzymaniem skupienia, prokrastynacja, gubienie rzeczy, roztargnienie i chaos w organizacji. Nadruchliwość jest tu niewielka lub prawie niewidoczna. To ta postać najczęściej pozostaje długo nierozpoznana, bo z zewnątrz nie rzuca się w oczy. Częściej dotyczy kobiet, co opisuję na stronie o ADHD u kobiet.

Prezentacja z przewagą nadruchliwości i impulsywności

Dominują nadpobudliwość psychoruchowa i impulsywność: wewnętrzny niepokój, trudność z byciem w bezruchu, przerywanie innym i działanie pod wpływem chwili. Trudności z uwagą są tu mniej nasilone.

Prezentacja mieszana

Częsta postać, w której wyraźnie obecne są i trudności z uwagą, i nadruchliwość z impulsywnością. U dorosłych obraz często przesuwa się w stronę przewagi nieuwagi, bo widoczna nadruchliwość z wiekiem słabnie.

Dlaczego mówi się o prezentacjach, a nie o sztywnych typach

Wcześniejsza klasyfikacja DSM-IV mówiła o podtypach ADHD. Nowsza DSM-5 świadomie zmieniła to określenie na prezentacje, bo obraz ADHD zmienia się w czasie. Ta sama osoba w dzieciństwie może mieć więcej nadruchliwości, a w dorosłości głównie trudności z uwagą i wewnętrzny niepokój. ICD-11 idzie jeszcze dalej i opisuje ADHD bardziej całościowo, bez sztywnego podziału. Dlatego prezentacja to nie etykieta na całe życie, tylko opis tego, co przeważa teraz.

Co z tego wynika

Sam podział na prezentacje nie wystarczy, żeby postawić rozpoznanie. Liczy się całościowy obraz w rzetelnym procesie diagnostycznym. Jeśli rozpoznajesz u siebie ADHD, dobrym krokiem jest bezpłatny test na ADHD, a potem diagnoza u dorosłych.