Co to jest przeciążenie sensoryczne

Przeciążenie sensoryczne to stan, w którym mózg dostaje więcej bodźców, niż jest w stanie na bieżąco przetworzyć. Hałas, światło, zapachy, dotyk ubrania, tłum i własne myśli zaczynają się nakładać, aż układ nerwowy przestaje nadążać. Jest to szczególnie częste w spektrum autyzmu, ale dotyczy też wielu osób z ADHD.

Jak wygląda przeciążenie sensoryczne

Objawy bywają różne, bo różnie reagujemy na nadmiar bodźców.

• Narastające napięcie, rozdrażnienie i chęć ucieczki z danego miejsca.
• Trudność ze skupieniem i myśleniem, kiedy wokół dzieje się za dużo.
• Zmęczenie, które po intensywnym dniu potrafi wyczerpać do zera.
• U części osób wycofanie i zamknięcie się w sobie, u innych wybuch emocji.

To nie jest przesada ani kaprys. Układ nerwowy realnie zostaje przeciążony, a reakcja jest próbą poradzenia sobie z nadmiarem.

Dlaczego dotyczy ADHD i autyzmu

W spektrum autyzmu przetwarzanie bodźców często przebiega inaczej, przez co świat bywa odbierany jako za głośny, za jasny i za szybki. W ADHD dochodzi trudność z odfiltrowaniem tego, co nieistotne, więc mózg rejestruje naraz zbyt wiele. U osób, u których ADHD i autyzm współwystępują, obciążenie potrafi się kumulować.

Do przeciążenia dokłada się często maskowanie. Ukrywanie dyskomfortu kosztuje dodatkową energię, więc granica wytrzymałości przychodzi szybciej.

Co pomaga

Pomaga rozpoznawanie własnych sygnałów wcześnie i planowanie przerw, zanim dojdzie do przeciążenia. Pomagają też konkretne rozwiązania, jak ciszej, ciemniej, mniej naraz, oraz świadome dbanie o regenerację. Zrozumienie własnego profilu sensorycznego, na przykład w ramach diagnozy spektrum autyzmu, ułatwia dobranie strategii, które realnie odciążają.