Kryteria diagnozy ADHD (DSM-5 i ICD-11)

Kryteria diagnozy ADHD to zestaw warunków, które muszą być spełnione, żeby mówić o tym rozpoznaniu. Opisują je dwie główne klasyfikacje. DSM-5, wydana przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, oraz ICD-11, klasyfikacja Światowej Organizacji Zdrowia. Obie ujmują ADHD podobnie, choć różnią się szczegółami.

Dwie grupy objawów

W obu klasyfikacjach objawy dzielą się na dwie grupy.

• Nieuwaga, czyli między innymi trudność z utrzymaniem uwagi, gubienie rzeczy, odkładanie zadań, roztargnienie i problem z organizacją.
• Nadruchliwość i impulsywność, czyli między innymi wewnętrzny niepokój, trudność z wyciszeniem, przerywanie innym i działanie pod wpływem chwili.

To, która grupa przeważa, decyduje o obrazie ADHD, czyli prezentacji: z przewagą nieuwagi, z przewagą nadruchliwości i impulsywności, albo mieszanej.

Warunki dodatkowe

Sama obecność objawów nie wystarczy. Kryteria wymagają, żeby:

• objawy były obecne od dzieciństwa, w DSM-5 przed dwunastym rokiem życia,
• występowały w więcej niż jednym obszarze życia, na przykład w pracy i w domu,
• realnie utrudniały funkcjonowanie,
• nie dały się lepiej wyjaśnić inną przyczyną.

U dorosłych do rozpoznania potrzeba mniej objawów niż u dzieci, bo ich obraz z wiekiem się zmienia, a nadruchliwość częściej przechodzi w wewnętrzny niepokój.

DSM-5 a ICD-11

Największa różnica dotyczy podejścia do podtypów. DSM-5 wyróżnia trzy prezentacje w zależności od tego, które objawy przeważają. ICD-11 opisuje ADHD bardziej opisowo i nie trzyma się sztywno tych kategorii. W praktyce klinicznej obie klasyfikacje prowadzą do zbliżonych wniosków.

Kryteria to jednak dopiero rama. O rozpoznaniu decyduje całościowa ocena w rzetelnym procesie diagnostycznym, a nie samo odhaczenie punktów. Jak wygląda taka diagnoza u dorosłych, opisuję osobno.