Co to jest ADHD u dorosłych

ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to neurorozwojowa różnica w sposobie, w jaki mózg zarządza uwagą, aktywnością i impulsami. Nie jest efektem złego wychowania ani braku silnej woli. To utrwalony wzorzec funkcjonowania, który zaczyna się w dzieciństwie i u wielu osób trwa przez całe życie, choć z wiekiem zmienia swój obraz.

Trzy podstawowe obszary

ADHD opisuje się przez trzy powiązane obszary, które u różnych osób mają różne nasilenie.

• Zaburzenia uwagi, czyli trudność z kierowaniem uwagą tam, gdzie trzeba, a niekoniecznie tam, gdzie chcemy.
• Nadpobudliwość psychoruchowa, która u dorosłych częściej przybiera formę wewnętrznego niepokoju niż widocznego ruchu.
• Impulsywność, czyli trudność z powstrzymaniem reakcji, zanim się pojawi.

To, który obszar przeważa, decyduje o prezentacji ADHD: z przewagą nieuwagi, z przewagą nadruchliwości i impulsywności, albo mieszanej.

Jak ADHD wygląda w dorosłości

U dorosłych ADHD rzadko wygląda jak u dziecka biegającego po klasie. Częściej to wewnętrzny niepokój, prokrastynacja, chaos w organizacji, ślepota czasowa i zmęczenie mimo starań. Wiele osób funkcjonuje latami, nadrabiając inteligencją, nadgodzinami i kontrolą, co nie znaczy, że trudności nie ma. Znaczy, że drogo za nią płacą.

Za wieloma z tych trudności stoją funkcje wykonawcze, czyli mechanizmy, które planują, uruchamiają i domykają działanie. W ADHD działają nierówno, dlatego tak wiele codziennych spraw ma tu wspólne źródło.

Skąd się bierze i co mu towarzyszy

ADHD ma silne podłoże biologiczne i w dużej mierze jest dziedziczone, o czym piszę w artykule o przyczynach ADHD. Często nie występuje samo. Bywa, że towarzyszą mu depresja, zaburzenia lękowe czy cechy spektrum autyzmu, a gdy oba obszary przenikają się mocno, mówimy o AuDHD.

Co zrobić z podejrzeniem ADHD

Sam zestaw objawów niczego nie przesądza. O ADHD mówimy, gdy tworzą spójny wzorzec ciągnący się od dzieciństwa i utrudniają życie w kilku obszarach naraz. Dobrym pierwszym krokiem jest bezpłatny test na ADHD, a rozstrzyga dopiero rzetelna diagnoza u dorosłych.